Ramallah
Yıl boyunca tırmanan askeri baskı, gözaltılar, gasbedilen topraklarda sürdürülen faaliyetler ve zorla yerinden etme politikaları, insani, güvenlik ve ekonomik koşullarda ciddi bir bozulmaya yol açarken, Filistinlilerin günlük hayatı ve temel haklarına yönelik ihlalleri daha da derinleştirdi.
Resmi kurumlar ile insan hakları örgütlerinin verileri ve yayımlanan raporlar, öldürülen ve yaralanan Filistinlilerin sayısında belirgin artış yaşandığını, gözaltı kampanyalarının yoğunlaştığını, askeri saldırıların ve toprak gasbının genişletildiğini, ekonomik göstergelerin ise ciddi biçimde gerilediğini ortaya koydu.
Bu tablo, İsrail’in 2025 boyunca Batı Şeria üzerindeki baskı ve kontrolünü daha da sertleştirdiğini gösterdi.
İnsani kayıplar...
Filistin Merkezi İstatistik Bürosu, Sağlık Bakanlığı verilerine dayanarak, İsrail’in 8 Ekim 2023’te Gazze Şeridi’ne başlattığı saldırıların ardından işgal altındaki Batı Şeria’da İsrail ordusunun saldırıları ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin şiddeti sonucu 1105 Filistinlinin hayatını kaybettiğini, yaklaşık 11 bin kişinin yaralandığını açıkladı.
İstatistik Bürosu, 2025 yılı sonu itibarıyla Filistin Devleti nüfusunun yaklaşık 5,5 milyon olduğunu, bunun 3,4 milyonunun Batı Şeria’da yaşadığını açıkladı.
Süregelen can kayıpları, hareket kısıtlamaları ile çalışma, sağlık ve temel hizmetlere erişimin engellenmesi, nüfus istikrarını ve toplumsal yapıyı doğrudan etkiledi.
Yaygın gözaltılar...
Gözaltı dosyasında, Filistinli insan hakları kuruluşları ve Filistinli Esirler Medya Ofisi, İsrail’in 2025 boyunca Batı Şeria genelinde gözaltı kampanyalarını ve baskıcı uygulamaları artırdığını raporladı.
Raporda, yıl içinde yaklaşık 7 bin gözaltı vakası kaydedildiği, bunların 600’ünün çocuk, 200’ünün kadın olduğu bilgisine yer verildi.
8 Ekim 2023’ten bu yana ise toplam gözaltı sayısının 21 bine ulaştığı, bunlar arasında 1655 çocuk ve 650 kadının bulunduğu belirtildi. Bu rakamlara Gazze ve işgal altındaki 1948 topraklarından alınanlar dahil edilmedi.
Verilere göre, İsrail hapishanelerindeki Filistinli tutuklu sayısı 9 bin 300’ü aştı. Bunların 3 bin 350’si idari tutuklu, 1220’si ise İsrail tarafından "yasa dışı savaşçı" olarak sınıflandırılan kişilerden oluşuyor.
2025 yılı içinde İsrail cezaevlerinde 32 Filistinli esir hayatını kaybetti. Böylece soykırım savaşının başlamasından bu yana cezaevlerinde ölen Filistinli esir sayısı 100’e yükseldi. Kimlikleri açıklanan 86 esirin 83’ünün işkence ve tıbbi ihmal sonucu öldüği kaydedildi.
Raporda, İsrail’in çok sayıda Filistinlinin naaşını alıkoymaya devam ettiği, hapishane ve gözaltı kamplarını sistematik işkence alanlarına dönüştürdüğü, bunun da uluslararası hukuk ve Cenevre Sözleşmeleri’nin açık ihlali olduğu vurgulandı.
Saldırılar ve zorla yerinden etme...
21 Ocak 2025’ten bu yana İsrail ordusu, Batı Şeria’nın kuzeyinde geniş çaplı askeri saldırılar yürütüyor. Cenin Mülteci Kampı ile başlayan saldırılar, Tulkerim ve Nur Şems kamplarına yayıldı. Saldırılar sonucunda yüzlerce ev yıkıldı, 50 binden fazla Filistinli zorla yerinden edildi.
Askeri saldırılar, binlerce konutun yıkılmasına, kampların coğrafi ve demografik yapısında köklü değişikliklere yol açtı. Yeni yollar açıldı, yoğun yıkımlar gerçekleştirildi.
Toprak gasbında hızlanma...
İsrail makamları, 2025 yılı boyunca işgal altındaki Batı Şeria’da Filistin toprakları üzerinde yasa dışı konut inşasına yönelik 28 bini aşkın projeye onay verdi.
Toprak gasbını izleyen "Şimdi Barış" (Peace Now) hareketi, İsrail Yüksek Planlama Konseyi’nin yılın başından bu yana 28 bin 163 yasa dışı konut inşasına onay verdiğini, bunun bugüne kadar kaydedilen en yüksek rakam olduğunu açıkladı.
Hareket, ayrıca 1033 yeni yasa dışı konut projesinin daha gündemde olduğunu, bunlardan 126’sının, işgal altındaki Batı Şeria’nın kuzeyinde 2005’te boşaltılan ve Mayıs 2025’te yeniden inşasına karar verilen "Sanur" bölgesinde planlandığını aktardı.
Bu durum, Filistinlilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yasa dışı yapılaşmanın yeniden hız kazandığını ortaya koydu.
Batı Şeria’da Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin sayısının yaklaşık 750 bin olduğu, bunların 250 bininin Doğu Kudüs’te bulunduğu ifade ediliyor. Bu grupların, Filistinlilere yönelik neredeyse günlük saldırılar düzenleyerek fiili bir zorla yerinden etme sürecini derinleştirdiği belirtiliyor.
"Şimdi Barış" hareketi, Gazze’de süren soykırım savaşıyla eş zamanlı olarak İsrail’in Batı Şeria’daki baskısını artırdığını, bunun Filistinlilerin zorunlu göçe maruz bırakılması riskini ciddi biçimde büyüttüğünü vurguladı.
Eğitime yönelik saldırılar...
Eğitim alanında da Batı Şeria’daki okullar sık sık baskınlara ve yıkım kararlarına maruz kaldı.
Bunlar arasında, 1 Aralık 2025’te El Halil’in güneyindeki Yatta bölgesinde bulunan Hallet Amira İlkokulu’nun yıkılması da yer aldı.
Filistin Merkezi İstatistik Bürosu’na göre, Batı Şeria’daki 8 üniversite İsrail baskınları ve tahribatına uğradı.
Büro, Filistin genelinde eğitim sektöründeki can kayıplarının 18 bin 979 öğrenciye ulaştığını, ayrıca 1399 üniversite öğrencisi, 797 öğretmen ve idari personel ile yükseköğretim sektöründe çalışan 241 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Ekonomik gerileme...
Ekonomik göstergeler de 2025’te Batı Şeria ekonomisinde ciddi bir çöküşe işaret etti.
Gayrisafi yurt içi hasıla yüzde 13 oranında geriledi. 2024’e kıyasla yüzde 4,4’lük sınırlı bir büyüme kaydedilse de bu artış kayıpları telafi edemedi.
Batı Şeria’daki işsizlik oranı toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 28’ine ulaştı. İsrail’in kısıtlamaları, iş olanaklarının daralması ve ekonomik faaliyetin yavaşlaması sebebiyle Filistin genelinde işsiz sayısı yaklaşık 650 bin olarak kaydedildi.