?>

Mevlana'ya ilham veren İranlı şair ve düşünür: Feridüddin Attar

Horasan Selçukluları döneminde yaşayan ve Moğollar tarafından öldürülen büyük tasavvuf şairi, bilgin, mutasavvıf ve düşünür Feridüddin Attar, Mevlana'nın üzerinde oluşturduğu etkiyle öne çıkıyor.

Kültür Sanat - 5 yıl önce

Nişabur

Dünyaca ünlü Mantık'ut Tayr (Kuşların Dili) eserinin müellifi bilgin, mutasavvıf, şair ve düşünür Feridüddin Attar, tasavvufta Mevlevi yolunun öncüsü olan Mevlana Celalleddin-i Rumi'ye ilham kaynağı olarak öne çıkıyor.
Attar, Farsça tasavvufi mesnevi tarzının kurucusu Hakim Senai'nin ardından Mevlana'nın zihin dünyasını şekillendiren en önemli isimlerden biri olarak biliniyor.

İran'ın doğusundaki Rezevi Horasanı eyaletine bağlı tarihi Nişabur şehrinde, rubai şiirinin öncüsü Ömer Hayyam'ın anıt mezarına 500 metre mesafede bulunan Attar'ın türbesi her gün birçok kişi tarafından ziyaret ediliyor.
Horasan Selçuklularının son zamanlarında 1142-1145 yıllarında Nişabur'da dünyaya gelen ve tam adı Ebu Hamid Feridüddin Muhammed bin Ebu Bekr İbrahim Nişaburî olan Attar, eczacılık ve tıp ile meşgul olduğu için "Attar" lakabını almış ve bununla meşhur olmuştur.
Attar, Irak, Şam, Mısır, Mekke, Medine, Hindistan ve Türkistan'a yaptığı seyahatlerin ardından Nişabur'da inzivaya çekilmiş ve 1221 yılında Moğollar tarafından katledilmiştir.
Timurlular Devletinde yönetici olan Ali Şir Nevai tarafından 15. yüzyılda 119 metrekarelik alana yaptırılan ve fayans işlemeli sekizgen kubbeli ve 4 girişli Attar türbesinin ana girişi kuzey tarafındadır. 3 metre uzunluğundaki yapı, yeşil, sarı ve mavi çiniler ile süslenmiştir.
İç mekan ise sıva ile kaplanmıştır ve türbenin geniş bahçesinde İranlı ünlü ressam Kemal el-Mülk'ün de mezarı bulunmaktadır.
İlahiname, Esrarname, Musibetname, Divan, Tezkiretul Evliya, Muhtarname ve Mantık'ut Tayr eserlerinin müellifi Attar'dan derin bir şekilde etkilenen Mevlana, "Attar'ın sözleriyle meşgul olan, Hakim Senai'nin sözlerinden faydalanır ve sırları anlar. Senai'nin sözlerini ciddiyetle okuyanlar da bizim sözlerimizin nurunun sırrına vakıf olurlar." ifadelerini kullanır.

"Attar'ın Mevlana üzerindeki tesiri inkar edilemez bir hakikattir"

Tahran'daki Beheşti Üniversitesi Fars Dili Edebiyatı Öğretim Görevlisi Leyla Keşani, Attar'ın İran edebiyatındaki önemi ve Mevlana üzerindeki etkisini anlattı.

Fars edebiyatındaki irfani tasavvufi şiirin öncüsü olan Senayi ve onu izleyen Attar'dan sonra Mevlana'nın bu çizgideki zirveyi temsil ettiğini aktaran Keşani, "Attar'ın Mevlana üzerindeki tesiri inkar edilemez bir hakikattir.
İrfani şiiri bir denize benzetirsek bunun üç yüksek dalgası vardır; birinci Senayi, ikincisi Attar ve üçüncüsü de Mevlana'dır." diye konuştu.
Attar'ın Nişabur'da oluşturduğu ilim halkalarının İran'ın doğusundaki Horasan bölgesinden batısına kadar yayıldığını aktaran Keşani, bu ders halkalarına ünlü İranlı alim Hace Nasreddin Tusi'nin de katıldığını ifade ederek, "Senayi ve Attar irfani şiirin önemli sacayaklarını oluştururken Mevlana bunu zirveye taşımıştır. Bu şiir türünde Senayi ve Attar olmasaydı Mevlana da olmazdı." görüşlerini dile getirdi.

"İran kültürünün yeniden ortaya çıkmasında Attar'ın eserlerinin büyük etkisi vardır"

Attar'ın, Mantık'ut Tayr isimli meşhur eserinde, tasavvuftaki merhaleleri temsili Simurg efsanesiyle anlattığına işaret eden Keşani, "Simurg efsanesinde, kuşların yolculukta karşılaştığı zorluklar ve aştıkları engeller anlatılıyor.
Bu yolculukta bazı kuşlar geri dönüyor, bazıları ölüyor ve geriye sadece 30 kuş kalıyor ve Simurg'a ulaşma şansına sahip oluyorlar. Aslında Simurg'u oluşturan bu 30 kuştur, Farsçada 'si' 30, 'murg' ise kuş demektir." bilgisini paylaştı.
Attar'ın İran'ı istila eden Moğollar tarafından öldürüldüğünü hatırlatan Keşani, ülkenin bu hamlelerden sonra büyük darbe aldığını ve yıkıma uğradığını anlattı.

Keşani, şunları kaydetti:

"İranlılar kültürlerini ve edebiyatlarını yeniden oluştururken en önemli kaynaklardan biri Attar eserleri oldu. İran kültürünün yeniden ortaya çıkmasında Attar'ın eserlerinin büyük bir etkisi vardır."

Kaynak: AA

dikGAZETE.com

Haftanın Öne Çıkanları

Beşiktaş Avrupa'nın en hızlı yükselen takımı oldu

2019-12-09 16:02 - Spor

'Türkiye Kalkınma Fonu'nu kurmak üzereyiz'

2019-12-08 18:07 - Ekonomi

Pompeo ve Netanyahu 'İran'ın bölgedeki zararlı etkisi'ni görüştü

2019-12-05 10:47 - Dünya

Bakan Çavuşoğlu, Kırgız ve Moldovalı mevkidaşlarıyla görüştü

2019-12-05 20:02 - Dünya

Mourinho ilk yenilgisini eski takımı Manchester United'dan aldı

2019-12-05 11:22 - Spor

Özel sporcu Beyza dünya şampiyon olup Cumhurbaşkanı Erdoğan ile tanışmak istiyor

2019-12-09 15:32 - Çevre-Hayat

Mevlana'ya ilham veren İranlı şair ve düşünür: Feridüddin Attar

2019-12-11 16:12 - Kültür Sanat

Türkiye'den Tayland'a ihraç edilen metro araçları faaliyete başladı

2019-12-04 21:34 - Ekonomi

TFF kulüplerin harcama limitlerini artırdı

2019-12-10 04:42 - Spor

Japon firma İzmir'in rüzgarına yatırım yapacak

2019-12-10 14:03 - Ekonomi

İlgili Haberler

Mahmut hoca 20 yıllık sanat birikimini sergileyecek mekan arıyor

12:37 - Kültür Sanat

Kaftanları süsleyen 'Bilecik çatması'nı geleceğe taşıyor

11:25 - Kültür Sanat

Türk edebiyatının üretken kalemi: Selim İleri

15:25 - Kültür Sanat

Yazar Selim İleri son yolculuğuna uğurlandı

15:37 - Kültür Sanat

Aksaray'da restore edilen 114 yıllık Hereke halısı, Lahey Barış Sarayı'na teslim edildi

11:18 - Kültür Sanat

Günün Manşetleri

Almanya'da polisin, AfD karşıtı protestoculara köpekli müdahalesi tepki çekti

18:27 - Dünya

Güngören'de lastiği üçüncü kez çöken yolda oluşan çukura giren otomobil zarar gördü

17:57 - Gündem

Karabük'te kuyumcudan hırsızlık yapan 3 şüpheli yakalandı

17:03 - Gündem

İsrail'in Filistin'de okulları ve hastaneleri bombalaması İsveç'te protesto edildi

16:47 - Dünya

Ukrayna: Rusya'nın Kursk bölgesinde 2 Kuzey Koreli askeri esir aldık

16:27 - Dünya