?>

Sandıklardan çıkan "Derbent dokuması" İznikli kadınların ellerinde yeniden hayat buldu

Bursa'nın İznik ilçesinde bağlı Derbent Mahallesi'nde yaklaşık bir asırlık geçmişe sahip olan ve unutulmak üzereyken yeniden ortaya çıkarılarak coğrafi işaretle tescillenen "Derbent dokuması", kadınların ellerinde farklı ürünlere dönüştürülüyor.

Çevre-Hayat - 2 ay önce

Bursa
Kültürel miras kapsamında 2019'da Türk Patent ve Marka Kurumunca coğrafi işaretle tescillenen Derbent dokuması, yörenin kadınları tarafından mahallede bulunan İznik Belediyesi Derbent El Dokumaları Atölyesi'nde üretiliyor.
Özdeşleştiği bölgeden ismini alan ve ince işçilikle üretilen Derbent dokuması, bordo ve lacivert renkleriyle diğer dokumalardan ayırt edilebiliyor.
Pamuklu keten ipliğinden dokunan ve "gelin yanağı", "çift saksı", "eğrelti", "kırık metre", "yan geçme", "ördek", "davul tokmağı" ile "ala kiraz" gibi isimleri olan geleneksel desenlerin işlendiği dokumadan, örtü, peşkir, torba, yastık kılıfı gibi ürünler hazırlanıyor.

"Hepsi kadınların bakış açısıyla stilize edilmiş"

İznik Kadın Üreticiler Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Zeliha Peşte, AA muhabirine, Derbent Mahallesi'nde genellikle Selanik'in Paprat ve Kılkış bölgelerinden gelen göçmenlerin yaşadığını ve kültürel hafızalarını mahalleye taşıdıklarını söyledi.
Peşte, göçmenlerin günlük tekstil ihtiyaçlarını kara tezgahlarda dokuyarak karşıladıklarını ve kadın elinden çıktığı için üzerlerinde oldukça estetik desenlerin yer aldığını söyledi.
İznik Belediyesinde 2019'da göreve başladığında Derbentli kadınların kendisine ulaştıklarını anlatan Peşte, şöyle konuştu:
"Derbent'ten hanımlar, ellerinde sandıklarından çıkardıkları örneklerle gelmişlerdi. 'Kaybolmak üzere, artık tezgah yok evlerimizde, bir tane bile kalmadı. Bunu geleceğe taşımak adına bir şey yapabilir miyiz?' dediler. Biz de bu sorunun peşine düştük. Cevabını aradık, hep birlikte bir kooperatif kurduk. Burada kadınlar ellerini taşın altına koydu. Eski bir düğün salonunu elden geçirdik. O dönem Bursa Büyükşehir Belediyesi tezgahlarla destek verdi, bugüne geldik."

Peşte, tescil sürecine de değinerek, "Belediye bünyesinde, kendi imkanlarımızla dosyamızı hazırladık. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden de destek aldık. Patent kurumuyla da çok güzel bir süreç yürüttük. Bizim için de öğretici oldu. Bu güzel el sanatını tescillemiş olduk. Bu atölyede yaklaşık 10 tezgah var. Dönüşümlü olarak kadınlar aslında hasat dönemlerinin yoğunluğuna göre çalışıyorlar. Ne zaman boş olurlarsa atölye onların hizmetinde. Gelip tezgahlara oturuyorlar. İstedikleri kadar dokuyorlar." ifadesini kullandı.
Desenlerin isimlerinin, kadınların günlük hayat gözlemlerinden geldiğini anlatan Peşte, "Çiçek desenleri, günlük objeler, mesela ibrik gibi bir obje de olabiliyor. Bazen saksı gibi bir obje de olabiliyor. Hepsi kadınların bakış açısıyla stilize edilmiş. Bugün hep 'tasarım' diyoruz yani bu mesela çok ayrı uzmanlaşılmış bir alan ama geçmişte onu köy kadını, kendi hafızasında o tasarımı çok güzel bir şekilde yapmış." diye konuştu.

Peşte, tescil sürecinde dokuma ile beraber sundukları desenlerin de tescillendiğini dile getirdi.
Bugüne kadar tescil, açığa çıkarma ve atölyeyi kurma gibi işlerle meşgul olduklarının altını çizen Peşte, şunları anlattı:
"Bu dönem sürdürülebilir ticari faaliyetle ilgili çalışmalarımız var. Şöyle bir müjde de verebilirim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 'Anadolu'dakiler' başlıklı bir çağrısı vardı. Biz bu dönemde tam da işte bu markalaşma ve ticari süreçlerle ilgili ihtiyaçlarımızı projelendirdik. Oradan da projemiz olumlu yanıt aldı. İznik merkezli bir satış ofisimiz de olacak. İlgililerle de orada o kanallardan dijital mecralarda da olacağız, buluşacağız inşallah sevenlerimizle."

"Gençlere öğretirsek daha güzel olur"

Aslen Derbentli olan 63 yaşındaki 4 çocuk annesi atölye şefi Hasibe Çiçek ise çocukluğunda, annesinin Derbent dokuması yaptığını söyledi.
O zamanlar kendisinin de bu işe heves ettiği belirten Çiçek, "Annelerimizin işi olup tezgahtan çıktığı zaman biz giriyorduk. Bir şeyler yapmaya çalışıyorduk. Evlendik, çoluk çocuğa karıştık. İlerleyen zamanda kopma oldu yani. Talep azaldı, gençler okullara gitti. Böyle şeyleri merak etmediler ama kaybolmak üzereydi. Tekrar hayata geçirdik." dedi.
Çiçek, atölyede çalışan kadınlarla kardeş gibi birbirlerini tamamlayan bir ekip olduklarını dile getirdi.
Kızlarının da bu dokumayı bilmediğini belirten Çiçek, "Öğrenmek isteyen tabii gelebilir buraya, öğretmemiz de gerekiyor ileriye taşımak için. Gençlere öğretirsek daha güzel olur." diye konuştu.

Kaynak: AA
dikGAZETE.com
Haftanın Öne Çıkanları

Erzurumspor FK Teknik Direktörü Hakan Kutlu: İlk yarıdaki oyun tatmin ediciydi

2025-02-06 00:27 - Spor

Almanya Başbakanı Scholz: Avrupa ve Almanya için çelik büyük önem taşıyor

2025-02-04 20:28 - Dünya

ABD'de milyonların izlediği 'Süper Bowl'da Gazze protestosu

2025-02-10 10:03 - Dünya

Eyüpspor, Trabzonspor'dan Umut Bozok'u kadrosuna kattı

2025-02-03 15:12 - Spor

Galatasaray, Mario Lemina ve kulübü ile transfer görüşmelerine başlandığını duyurdu

2025-02-05 17:42 - Spor

Çaykur Rizespor'da Hadziahmetovic ile yollar ayrıldı

2025-02-09 17:33 - Spor

Sivas’ta 3 puan Beşiktaş’ın

2025-02-08 22:37 - Spor

Sipay Bodrum FK, Onvo Antalyaspor'u mağlup etti

2025-02-05 22:38 - Spor

Baran Yıldız'ın Newcastle United'a transferi gerçekleşti

2025-02-04 19:52 - Spor

Süper Lig'in eski ekiplerinden Yeni Malatyaspor'da önlenemez düşüş sürüyor

2025-02-10 11:18 - Spor

İlgili Haberler

Erzincan'da 112'yi arayıp polisleri çok sevdiğini söyleyen Suzan nineye sürpriz

20:53 - Çevre-Hayat

Balıkesir'de boğazına yemek kaçan yaşlı adamı Heimlich manevrası kurtardı

20:13 - Çevre-Hayat

Van'da, "3. Akdamar Adası Badem Çiçeği Festivali"nin tanıtımı yapıldı

18:47 - Çevre-Hayat

Iğdır'da bozkır delicesinden şahine 13 kuş uydu vericisiyle takibe alındı

17:03 - Çevre-Hayat

Zonguldak'ta dişi kırılan kediye, 1,4 gramlık altın diş takıldı

16:23 - Çevre-Hayat

Günün Manşetleri

ABD Hazine Bakanı Bessent, Çin'e uygulanan tarifeleri kimsenin sürdürülebilir bulmadığını söyledi

01:42 - Dünya

Pendik'te seyir halindeki tırda çıkan yangın söndürüldü

00:27 - Asayiş

ABD'deki Columbia Üniversitesinde Filistin destekçisi bir öğrenci daha gözaltına alındı

00:22 - Dünya

ABD'de federal yargıç, Rümeysa Öztürk'ün salıverilmesi veya Vermont'a getirilmesi taleplerini değerlendirecek

00:19 - Dünya

Çin Halk Cumhuriyeti Genel Sekreteri ve Devlet Başkanı Xi Jinping'in Vietnam'a devlet ziyareti -Kırım Kalkınma Vakfı Başkanı Ünver Sel yazdı-

00:18 - En Son Yazılar