Uşaqlarda şəxsiyyət tərbiyəsi
BAKI, Azərbaycan
Əgər uşaqlarınızı şəxsiyyət kimi yetişdirmək istəyirsinizsə, bu yolda atacağınız ilk addım onlara qarşı səmimiyyət və hörmətlə yanaşmaqdır. Uşaqlar, cəmiyyətə daxil olduqda özlərini fərqli bir insan kimi hiss etmək, öz fərdiyyətlərini tapmaq və bunu ifadə etmək istəyirlər. Hər bir uşağın özünə məxsus istedadları və xarakteri vardır. Bu səbəbdən, uşağınızla münasibətlərinizdə ən önəmli şey onlara hörmət göstərməkdir. Onlara daim sevgi və qayğı ilə yanaşaraq, “Sən mənim üçün qiymətlisən” mesajını vermək, özlərini dəyərli hiss etmələrini təmin edər. Bu yanaşma uşaqların özünə inamını gücləndirər və şəxsiyyətlərinin formalaşmasında müsbət təsir göstərər.
Bundan başqa, uşağınıza məsuliyyət hissi aşılamalı və onların sosial və şəxsi inkişaflarını dəstəkləməlisiniz. Məsələn, evdəki müəyyən işlərə görə uşağınıza məsuliyyət vermək, onların böyüdüyünü və etibarlı bir fərd olduğunu hiss etmələrini təmin edər. Bu sadə və konkret məsələlər, məsələn, “Bundan sonra evdəki elektrik xətlərinə sən nəzarət edəcəksən” və ya “Sən su xətlərinə diqqət yetirəcəksən” kimi vəzifələr, uşağın özünü daha böyük hiss etməsinə və ona olan etimadı gücləndirməyə kömək edir. Əlbəttə, zamanla uşağınıza göstərdiyiniz övgülər, onu daha da həvəsləndirəcək və bu məsuliyyətləri daha diqqətlə yerinə yetirməsini təmin edəcək.
Uşağınızı təkcə məsuliyyətə sövq etmək yox, həm də uğurlarını qeyd etmək, ona müsbət dəstək vermək çox vacibdir. Bu, uşağın inkişafında əsas rola sahibdir. Uşağınızın müsbət davranışlarını görüb, onu təbrik etmək, ona müsbət bir şəxsiyyət formalaşdırmağa kömək edir. Uşaqlarınızın uğurlarını yüceltdikcə, onların özünə hörməti artır və şəxsiyyətləri daha sağlam bir şəkildə inkişaf edir.
Əlavə olaraq, uşaqlarınızda görmək istəmədiyiniz davranışları dilə gətirməmək də mühüm bir qaydadır. Uşağınızın yalan danışmasını istəmirsinizsə, ona “Yalan danışırsan!” demək əvəzinə, doğru danışmağı tərifləyin. Uşağınızın qorxaq olmasını istəmirsinizsə, onu qorxaq adlandırmaq yerinə, cəsur davranışlarını müsbət şəkildə vurğulamaq daha faydalıdır. Beləliklə, uşağınızın diqqətini istədiyiniz davranışlara yönəldərsiniz və onu təşviq edərək düzgün davranışları inkişaf etdirərsiniz. Bu yanaşma, uşağınızın özünü tənqid edilmədən inkişaf etməsini təmin edəcək.
Bir başqa vacib məqam isə, uşağınızın sizinlə tamamilə eyni dünyada yaşamadığını qəbul etməkdir. Uşaqlar öz dünyalarında fərqli şəkildə düşünür və hiss edirlər. Həmçinin, bir şey sizin üçün mənfi bir hiss yarada bilər, lakin uşağınız üçün əksinə, o an sevinc yarada bilər. Uşağınızın dünyasına uyğun yanaşaraq, onun duyğularını, düşüncə tərzini anlamağa çalışmaq çox önəmlidir. Uşağınıza qarşı empati ilə yanaşmaq, onun şəxsiyyətinin düzgün inkişaf etməsi üçün əsas şərtdir.
Uşağınızın şəxsiyyətinə zərər verə biləcək tənqidlərlə yanaşmamağa diqqət etmək də çox vacibdir. Çünki uşaqların şəxsiyyətləri xüsusilə 2-6 yaş dövrü və yetkinlik dövrü zamanı formalaşır. Bu dövrlərdə uşaqlara verilən tənqidlər və təhqirlər onların şəxsiyyətinə ciddi təsir edə bilər. Onlara mənfi fikirlər bildirmək yerinə, müsbət yönlərindən bəhs edərək, onların inamını və özünü dəyərləndirmə hissini gücləndirə bilərsiniz. Bu dövrlərdə onların müsbət davranışlarını həvəsləndirmək, onları nəyin doğru, nəyin yanlış olduğuna dair düzgün istiqamətləndirmək, şəxsiyyətlərinin sağlam şəkildə inkişaf etməsini təmin edəcək.
Nəticə olaraq, uşağınızın şəxsiyyətini düzgün formalaşdırmaq üçün ona qarşı müsbət və hörmətli bir yanaşma sərgiləmək çox vacibdir. Onun özünə inamını artırmaq, ona məsuliyyətlər vermək, uğurlarını qeyd etmək və onu dəstəkləmək, onun sağlam şəxsiyyət kimi yetişməsini təmin edər. Bu yolda atacağınız hər bir addım, uşağınızın gələcəkdə həm özünün, həm də cəmiyyətin faydalı bir üzvü olmasına kömək edəcək.
.
Psixoloq M. Almara Ağaqızı, dikGAZETE.com
-PRİM – “Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzi”nin direktoru-
-Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin almara.melikova.aga_qizi instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər-