Kaidelere uymayan "Kırım Tatarları ile yurtdışında yaşayan soydaşlarla münasebetlerin gelişmesi" konulu toplantı hakkında

Kırım’da Akmescit/Simferopol şehrinde ‘Büyük Cuma Camisi Konferans Salonu’nda kaidelere uymayan “Kırım Tatarları ile yurtdışında yaşayan soydaşlarla münasebetlerin gelişmesi” konulu yuvarlak masa toplantısı yapıldı.

Toplantının dini bir mekanda yapılması dikkat çekiciydi. Ayrıca toplantıyı Kırım ve Sivastopol Şehri Müftüsü Emirali Ablayev’in yönetmesi ‘İslami referans’ın Kırım’da geldiği durumu açıkça gösterdi.

Ukrayna’da yaşayan Kırım Tatarları üzerinde İslam hususunda radikal fikirleri bulunan terör örgütü Hizb-ut Tahrir ve Kiev’deki sahte Kırım müftülüğünün tesiratı bilinmektedir. Aynı şekilde Kırım’da Kırım Tatarları giderek Kırım ve Sivastopol şehrinin müftülüğünün kontrolü altına girdiği görülmektedir.

- Kırım ve Sivastopol şehri Müftülüğü

Tüm dünyanın da bildiği gibi Kırım yarımadası, 2014 yılında sakinlerinin gerçekleştirdiği demokratik referandum sonrasında Rusya Federasyonu’na katıldı. Rusya Federasyonu’nun federal yasalarına göre “Cumhuriyet” statüsünü alan Kırım’da referandumun ardından Kırım Tatar halkının önemli bir kısmı kenara çekilerek sessiz bir bekleyişe girdi.

Gerek Rusya’nın merkezi federal idaresi gerekse Kırım Cumhuriyeti yerel idaresi Kırım Tatarlarını temsilen kurduğu “Şura”ya da Kırım ve Sivastopol Müftüsü başkanlık etmektedir.

Kırım yarımadası 18. yüzyılda  Kırım Hanlığı döneminde yaklaşık 100 yıl "İslami bağnazlık" içerisinde bulunmuş ve dünyanın gelişmesinden faydalanmayıp geri kaldı. İsmail Bey Gaspıralı’nın ‘Tercüman Gazetesi’ni çıkarmaya başlamasıyla halk aydınlanıp; giderek ‘Kadim’ anlayışının ‘Cedit’ anlayışına evrilmesini yaşadı.

İsmail Bey Gaspıralı, Bahçesaray şehrine vali olduktan sonra modern okul kurarak eğitim anlayışını değiştirdi. Böylece sivil irade Kırım’da hakimiyeti eline aldı.

Daha sonraki yıllarda Çelebi Cihan, Cafer Seydahmet ve Hasan Sabri Ayvazov gibi aydınların sayesinde sivil siyaset Kırım’da söz sahibi oldu.

Sovyetler Birliği döneminde de Kırım’daki idare sivil şahısların kontrolündedir. Ancak maalesef bugün Kırım Tatarlarını, Kırım ve Sivastopol şehri müftüsü yönetmektedir.

Söz konusu Kırım ve yurtdışındaki Kırım Tatarlarını bir araya getirmeyi amaçlayan toplantıyı, Kırım Cumhuriyeti Başkanlığı’na bağlı Kırım Cumhuriyeti Etnik İlişkiler Devlet Komitesi (Goskomnats) düzenledi. Bu kurumun başkanlığı Ruslan Yakubov yapmaktadır.

Kırım Cumhuriyeti Etnik İlişkiler Devlet Komitesi (Goskomnats), Kırım Cumhuriyeti’nin bir yürütme organıdır. Devlet politikasını uygular. Etnik halklar arasındaki ilişkiler bağlamında Kırım Cumhuriyeti’nin geçmiş dönemlerde (SSCB ve Ukrayna dönemi) baskı altındaki halklarının rehabilitasyonu alanında işlevler yürütür.

Ruslan Yakubov, Kırım Cumhuriyeti Devlet Etnik İlişkiler Komitesi başkanı olarak yakın zamanda atandı. Bu komite, Kırım’ın Ukrayna terkibi altında bulunduğu zamanında da vardı. Kırım, Rusya Federasyonu’na katıldıktan sonra bu komiteye başkan olarak atanan beşinci bürokrat Ruslan Yakubov oldu. Bugüne kadar gerek Ukrayna döneminde ve gerekse Rusya döneminde başkanlar daima Kırım Tatar halkından oldu.

Bu kuruma bağlı olarak “Kırım’dan Baskı Altına Alınan Halkların Yerleşimi Dairesi” adında bir alt bölümü de bulunmaktadır. Bu devlet dairesinin faaliyetleri: Rusya Federasyonu Anayasası, Kırım Cumhuriyeti Anayasası, Kırım Cumhuriyeti Yasaları, Rusya Federasyonu Başkanı’nın Başkanlık Kararnameleri, Rusya Federasyonu Hükümeti’nin düzenleyici yasal düzenlemeleri, Kırım Cumhuriyeti Devlet Konseyi (yani parlamento) ve Kırım Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun kararları ile ilgili yönetmelik tarafından yönlendirilmektedir.

Kırım’da yapılan “Kırım Tatarları İle Yurtdışında Yaşayan Soydaşlarla Münasebetlerin Gelişmesi” konulu yuvarlak masa toplantısını düzenleyen kurumun başkanı olarak Ruslan Yakubov maalesef bu toplantıya ağırlığını koyamamıştır. Sivil olarak yapılması gereken toplantı yer ve idare açısından İslami referans ve formatta yapılmıştır.

Kırım’da Rusların dışında etnik halk olarak Ukrayna kökenliler, Kırım Tatarı, Ermeni, Yahudi, Alman, Grek, Bulgar, Belarus kökenliler, Karaim ve Kırımçak gibi gruplarda vardır.

Kırım, Rusya toprağı olduktan sonra Kırım Cumhuriyeti Etnik İlişkiler Komitesi Başkanı olarak devamlı Kırım Tatarı bürokrat atanmıştır. Bu durum Kırım’da etnik halklar arasında uyumu bozmaktadır. Kırım’ın etnik mozaik durumunun ve kardeşliğin bozulmaması için bu komitenin başkanlığı etnik halklar arasında dönüşümlü olarak yapılmalıdır.

Bilindiği gibi Kırım Tatarları, Sovyetler Birliği döneminde sürgünde yaşadığı yıllarda; Sovyet sistemi, Kırım Tatarlarına: “Kırım’ı unutun size Özbekistan’ın ‘Karşı Oblast’ olarak ifade edilen ‘Baharistan’ ve ‘Mubarek’ şehirlerinde ‘Kırım Özerk Cumhuriyeti’ kuralım” dayatması ile karşı karşıya kaldı.

Bazı Kırım Tatarı bürokratlar zorla bu bölgeye yerleştirildi. Ancak halk bu “Sahte Vatan” bu dayatmasına karşı çıkarak kendi öz imkanları ile Kırım’a döndüler.

Günümüzde “Karşı Oblast” dayatmasını yaşayan Kırım Tatarlarından Ruslan Yakubov’un başkanlığını yaptığı Kırım Cumhuriyeti Etnik İlişkiler Komitesi, düzenlediği bu yuvarlak masa toplantısına maalesef Türkiye’den “Sahte Kırım Tatarı Yurttaşları”nı çağırdı.

Türkiye’den katılanlar Kırım Tatarı değildir. Örneğin: Birisi Eskişehir Mihalıççık kasabasından “Çepni” kökenli bir kişidir. Diğeri Dağıstan kökenlidir. Her ikisi de Türkiye’deki Kırım Tatarlarını temsil etmemektedir.

Toplantıya katılan Çepni kökenli kişi, Türkiye’de faaliyet gösteren Ukrayna yanlısı Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği’nin Başkanı Mükremin Şahin’in yardımcısı Şükrü Aktaran ile beraber çalışmaktadır. Çepni kökenli bu kişi bir dönem Ankara Kalesi’nde faaliyet gösteren başkanlığını Erol Uğurlu’nun yaptığı  “Rus Dostluk Evi ve Müzesi”nde biletçi olarak çalıştı. O dönemde Kırım Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Sami Nogay, Ankara Kalesi’ne müzeyi ziyarete gittiğinde müzede Çepni bu şahısla Şükrü Aktaran’ı yan yana görüyor.

Ayrıca bu ‘Çepni’ kökenli şahıs Uluslararası Tarım ve Gıda Konfederasyonu – TARIMKON’un Kırım temsilcisi olduğunu görüyoruz. Bu kuruluşun Ukrayna zamanında Kırım temsilcisi şimdi Rusya’ya giriş yasağı bulunan Eskişehirli Suat Arabacı’ydı. Suat Arabacı ve Çepni kökenli şahısın ortak arkadaşları Şükrü Aktaran’dır.

Diğer taraftan Çepni kökenli bu şahıs bilgisi yeterli olmadığı için basına yanlış konuşmalar yaptı. Çepni kökenli bu şahıs: “Kırım’da dağınık haldeki Türk kabilelerini birleştirip milli birlik kurarak Giray Hanlığını tarih sahnesine çıkaran 1. Hacı Giray ve diğer 48 Han’ı yad ediyoruz.” dedi. Kırım tarihini bilmeyen bu şahıs Kırım Hanlığı’nı, ‘Giray Hanlığı’ diye isimlendiriyor.

Kırım Tatar halkını, ‘Türk kabileleri’ diyerek yanlış ifade ediyor. Dağınık Türk kabilelerini 1. Hacı Giray’ın birleştirdiğini söylüyor. Hacı Giray’ın birinci defa tahta çıktığında çocuk olduğundan haberi yok.

O dönem zaten Şırın, Barın, Mangıt ve Kıpçak adı verilen Tatar kabileleri birleşmeyi sağladılar. Devletin başına Litvanya’da bulunan Cengiz Han soylu Prens Hacı Giray’ı tahta çıkardılar yani “koterdiler”.

Daha sonra Hacı Giray çocuk olduğu için devletin yönetiminde zafiyet oluşturdu ve görevinden alındı. İleriki dönemde 30 yaşında tekrar tahta çıktı ve hanlığı 10 yıl yönetti ve sonra oğlu Mengli Giray’a devleti devretti.

Türkiye’den toplantıya katılan bir diğer şahıs ise Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Belbeton A.Ş.’de ‘Genel Müdürlük’ yaptı. Çalıştığı dönemde yapmış olduğu usulsüzlükler sebebiyle Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Melih Gökçek tarafından görevinden alındı ve mahkemeye verildi. Halen mahkemesi devam etmektedir.

Bu iki kişiyi Kırım’a tavsiye eden Ukrayna, Rusya ve Türkiye vatandaşı olan İsmet Zaatov’dur. İsmet Zaatov, Özbekistan’da sürgün yıllarında ve Ukrayna zamanında Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov ile yakın çalıştı. Mustafa Cemilev’i ‘koltuğa oturtarak kaldırıp, Han ilan etmeye’ kalkıştı.

Sonuna geldiğimiz 2025 yılı içinde Ankara’nın lüks semtlerinden Gaziosmanpaşa’da 2 adet ‘lüks’ olarak rahatlıkla ifade edilebilecek daire satın aldığı iddia ediliyor. Böyle bir durum söz konusu ise ilgili parayı nereden elde ettiği ve Kırım’dan nasıl çıkardığı sorusu gündeme geliyor.

Bu iki kişiyi ayrıca Rusya Federasyonu eski Türkiye Büyükelçisi Aleksey Yerkhov’da tavsiye etti. Şimdi Özbekistan’a tayini çıkan Aleksey Yerkhov, son üç yıldır Türkiye’de Kırım’a yönelik faaliyetlerin yapılmasını yasakladı. Hatta bu konu bağlamında şahsıma ve Merkez Koordinasyon Kurulu’nda bulunduğum Yalta merkezli Uluslararası Kırım Dostları Kulübü’nün Türkiye’deki girişimleri hakkında Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı’na mektup gönderdi.

Kırım Cumhuriyeti Devlet Konseyi (parlamentosu) Başkanı Vladimir Konstantinov tarafından şahsıma verilen “İsmail Gaspıralı” ve Kırım Cumhuriyeti Başkanı Sergey Aksenov tarafından şahsıma verilen “Kırım Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 10. Yılı” devlet nişanlarına sahip biri olarak bu şekilde uygulamalarla karşı karşıya kaldığım için büyük şaşkınlık içerisindeyim.

Tekrardan Kırım’da düzenlenen ilgili toplantıya dönecek olursak: Özbekistan’dan da yine bazı şahıslar katılım gösterdi. Bunlardan bir tanesi de imamdır. Şimdi oturup durumu tekrardan değerlendirirsek: toplantıya müftü ve imamların katılımı, etkinliğin ‘İslami bir hava’ ve referans oluşturduğunu görüyoruz. Etkinliğin organizasyonunu üstlenen kurumun başındaki Ruslan Yakubov, maalesef çok silik kaldı. Kendisini gösteremedi.

-Kırım Tatar Kültür Dernekleri Federasyonu (KTDF) Genel Başkanı, Kırım Kalkınma Vakfı Başkanı, Uluslararası Kırım Dostları Derneği Başkanı, Uluslararası Rusofili Hareketi Kurucu ve İcra Kurulu Üyesi, Nogay Kalkınma ve Kültür Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı, Vietnam Eğitim ve Dostluk Derneği kurucu üyesi ve Eş Başkanı-